In een gezamenlijke expositie besteden het Museum De Schotse Huizen in Veere en het Marie Tak van Poortvliet Museum in Domburg deze zomer speciaal aandacht aan de vrouwelijke kunstenaars die vanaf het einde van de negentiende- en gedurende de twintigste eeuw in Veere en/of Domburg verbleven. Terwijl de Domburgse bloeiperiode als kunstenaarskolonie rond 1900 begon, kwam het meer internationaal georiënteerde Veere vooral in de periode van het interbellum tot grote bloei.
In een recensie uit 1986 noemde de kunstrecensent van de Provinciale Zeeuwse Courant, Andreas Oosthoek, de Veerse schilderes Lucie van Dam van Isselt een ‘vergeten joffer’. Met die omschrijving als uitgangspunt werden de vrouwelijke kunstenaars die gedurende langere tijd in Veere woonden en werkten in de loop der jaren tot ‘VEERSE JOFFERS’.
Lucie van Dam van Isselt was in 1907 de eerste vrouw die zich als zelfstandig kunstenaar in Veere vestigde. In de jaren twintig volgden Ada Góth-Löwith en haar dochter Sárika die in 1928 van Domburg naar Veere verhuisden. Nadien volgden in de jaren dertig nog enkele vrouwelijke kunstenaars die Veere als domicilie kozen. Dit waren respectievelijk Jemmy van Hoboken, Bas van der Veer, Ina Rahusen en Claire Bonebakker. Als laatsten kwamen in de vijftiger jaren Anneke van der Feer en Mies Callenfels-Carsten in Veere wonen en werken.
Deze negen schilderessen leden allemaal aan de zoete ziekte, die ‘Veerisme’ heet, een eeuwigdurende verliefdheid op Veere. ’s Zomers exposeerden zij regelmatig als ‘de schilders van Veere’ in de zogenaamde Schotse Huizen aan de Veerse Kaai. Deze twee historische huizen, waarin sinds 1950 het Museum ‘De Schotse Huizen’ is gevestigd, waren destijds het eigendom van de Engelse kunstverzamelaarster Miss Alma Oakes (1889-1987).
Naast de honderden kunstschilders die voor enkele dagen of weken in Veere kwamen schilderen, werd Veere in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw regelmatig bezocht door Engelse klasjes van schilderessen. ‘Sit still’ waren de eerste Engelse woorden die hun jonge Veerse modellen leerden. Het einde van de Veerse schilderskolonie zette in na de afsluiting van haar artistieke levensader, het Veerse Gat, in 1961. Toen de laatste Veerse Joffer, Sárika Góth, in 1992 overleed, betekende dit het definitieve einde van Veere als kunstenaarskolonie.
| VEERSE JOFFERS waren: | Verblijf te Veere: |
||
| 1 | Lucie van Dam van Isselt | (1871-1949) | 1907-1933 |
| 2 | Ada Góth-Löwith | (1878-1950) | 1928-1950 |
| 3 | Sárika Góth | (1900-1992) | 1928-1992 |
| 4 | Jemmy van Hoboken | (1900-1962) | 1930-1938 |
| 5 | Bas van der Veer | (1887-1942) | 1933-1942 |
| 6 | Ina Rahusen | (1895-1977) | 1936-1954 |
| 7 | Claire Bonebakker | (1904-1979) | 1939-1956 |
| 8 | Anneke van der Feer | (1902-1956) | 1950-1956 |
| 9 | Mies Callenfels-Carsten | (1893-1982) | 1956-1982 |
Van oudsher hebben kunstenaars over Walcheren rondgezworven, aangetrokken door de ongerepte schoonheid van de omgeving, de bijzondere lichtval langs de kust en de weerschijn ervan over het land.
De expositie in het Marie Tak van Poortvliet Museum in Domburg richt zich in het bijzonder op de vrouwelijke kunstenaars die in Domburg werkten en meededen aan de zomertentoonstellingen die in Domburgs bloeiperiode als kunstenaarskolonie in de badplaats werden georganiseerd. Met de Belgische schilderes Euphrosine Beernaert (1831-1901) als voorloopster, ontstond de Domburgse kunstenaarskolonie, onder de charismatische leiding van Jan Toorop (1858-1928), rond de eeuwwisseling. Zij beleefde haar grootste bloei tijdens de Domburgsche Tentoonstellingen tussen 1911 - 1921 en duurde voort tot eind van de jaren twintig.
EEN TERE STILTE EN EEN STERK GELUID 'Domburgse Dames en Veerse Joffers' (1875-1985) is een gemeenschappelijk project van deze twee musea in de Gemeente Veere.
GELIJKTIJDIG MET DEZE EXPOSITIE VERSCHIJNT EEN RIJK GEÏLLUSTREERDE GELIJKNAMIGE PUBLICATIE.
Joost Bakker
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
