In 1932-’33 werd het stadhuis van Veere gerestaureerd. Bij deze gelegenheid werden de zeven zestiende eeuwse beelden van de stadhuisgevel vervangen door nieuwe exemplaren, vervaardigd door de beeldhouwer professor L.O.(Oswald) Wenckebach (1895-1962) uit Noordwijkerhout.
De originele beelden werden opgesteld in de kelder van het stadhuis, tot in 1950 het Museum ‘De Schotse Huizen’ haar deuren openende en de stadhuisbeelden naar de huidige beeldenzaal verhuisden. Speciaal voor deze beelden werden sokkels en nissen in de wanden gemaakt. De beelden stellen locale heren van Veere en hun vrouwen voor, behorende tot het roemrijke Huis van Borsele, eerste edelen van Zeeland.
Ze werden in 1517-’18 vervaardigd in het atelier van de Mechelse beeldhouwer Michiel Ywijnsz. Van Ywijnsz werk is niets of bijna niets meer overgebleven. Mede daardoor gaat het hier om een uitzonderlijk ensemble van zeer grote kunsthistorische waarde. Stadhuisbeelden vormen een typische versiering van de stadhuizen in Noordwest-Europa, vanaf circa 1400 tot het midden van de zestiende eeuw. Hierna werd het aantal meestal teruggebracht tot een twee- of drietal, met bijna altijd een beeld van vrouwe Justitia.
In het huidige Nederland zijn nauwelijks beelden uit de eerste helft van de zestiende eeuw bewaard gebleven. De meeste beelden zijn negentiende eeuwse replica’s. In overeenkomst met het voorgaande zijn de beelden van de Veerse van Borseles in de beeldenzaal van het Museum ‘De Schotse Huizen’ zeer uitzonderlijk, wat betreft kwaliteit en iconografische voorstelling. Het gaat om hoogwaardig beeldhouwwerk en om een volledige serie van zeven beelden, waarvan de twee laatste personen de resultaten tijdens hun leven nog hebben kunnen aanschouwen.
Door de eeuwen heen zijn de beelden, vermoedelijk gehouwen uit Avesnessteen, regelmatig gerestaureerd. Reeds in 1588 is er sprake van een aanzienlijke opknapbeurt, na beschadigingen opgelopen door krijgsverrichtingen.
In 2005 is één van de Veerse beelden (het beeld van Wolfert van Borsele) door vijf studenten o.l.v. één docent van de opleiding Conservatie/Restauratie (Studie Steen) aan de Hogeschool van Antwerpen, in situ, onderzocht.
Het resultaat van het onderzoek was dat de toestand van de beelden zorgwekkend is. Conservering en/of restauratie is niet alleen gerechtvaardigd. Ze is noodzakelijk! De gemeenschap heeft er recht op dat deze uitzonderlijke oude en zeldzame stadhuisbeelden met grote zorg worden behandeld en voor de toekomst veilig worden gesteld.
Het zou buitengewoon zijn, als deze beeldengroep in de naaste toekomst, weer in haar oude luister, in haar oorspronkelijke verguldsel en in de originele polychrome kleuren, te bewonderen zou zijn.
Joost J.Bakker
| De volgende heren en vrouwen van Veere maken deel uit van de beeldengroep van de stadhuisbeelden van Veere: | |
| Hendrik II van Borsele | 1409-1474 |
| Janna van Halewijn overl. | 1478 |
| Wolfert VI van Borsele | 1430-1486 |
| Charlotte van Bourbon Montpensier overl. | 1478 |
| Philips van Bourgondië overl. | 1498 |
| Anna van Borsele | 1471-1518 |
| Adolf van Bourgondië | 1489-1540 |
Stichting Behoud Veerse Stadhuisbeelden
Op 29 januari 2008 werd de 'Stichting Behoud Veerse Stadhuisbeelden' opgericht met als doelstelling: 'het behoud van de Veerse Stadhuisbeelden door onder meer het uitdragen van het belang van conservering, het (mede) genereren van de daarvoor benodigde middelen en het participeren in het conserveringsproces, alles in de ruimste zin des woords'.
Op de website van de stichting www.veersestadhuisbeelden.nl kunt u alles lezen over de plannen en verwachtingen in de naaste toekomst.
Bronvermelding:
- Dr Harry A.Tummers, Praktijkboek Instandhouding Monumenten, Radboud Universiteit, Nijmegen,
27 juni 2006.
- Carolien van der Sar en Harry Tummers, De oude stadhuisbeelden van Veere:Toe aan restauratie, Zeeuws Tijdschrift, nummer 1/2 2006.
